Çar. Eki 28th, 2020

Hahoe Mask Maker Tells the Story of Korea

Hahoe Maskesi Ustası Kore’nin Hikayesini Anlatıyor

Dağlık araziye sahip Gangwon’dan başlayarak tüm güneyi dolaşan Nakdong Nehri, Andong şehrinin batı ucunda yer alan Hahoe Köyünü de ziyaret ediyor. Nehrin ve dağın resmedilmeye değer manzarası ülkede hiç böyle bir manzara yokmuş gibi bir fikir oluşturuyor ancak burayı asıl özel bir yer yapan şey gülümsemedir, ki bu gülümseme insanların yüzlerindeki değil, geleneksel maskelerdeki gülümsemedir.

Ünlü Hahoe maskelerinin Seosan’daki Buda Üçlüsü’nün cömertliğini, Silla Hanedanlığı Dönemindeki (57 M.Ö-935 M.S) maksae çinileri üzerine nakşedilen Kore yarımadasının tarihini ve Üç Krallık Dönemine (57 M.Ö-668 M.S) ait Meditation’da altın yaldızlı bronz Maitreya’nın bilgeliğini bir cisim haline getirdiği söyleniyor.

Maskeler aslında, Hahoe köylülerinin huzur ve bol ürünlü bir hasat dilemek amacıyla koruyucu tanrılarına dua ettikleri Byeolsingut olarak adlandırılan özel bir cin kovma ayininde kullanılırdı. 121 Numaralı Ulusal Hazine olarak tanımlanan en eski Hahoe maskesinin hikayesi orta dönem Goryeo Hanedanlığına kadar uzanan genç usta Heo Doryeong’un üzücü hikayesidir.

Heo ailesi Hahoe Köyünü işgal ettiğinde, köy bir dizi gizemli olayla sarsılmıştır. Bir gün, genç usta Heo uyuyorken dağ tanrısı rüyasında ona bir maske yapıp o maskeyle dans ederek köyü sıkıntılarından kurtarabileceğini söylemiş. Ancak dağ tanrısı bir de demiş ki, maskeyi yaptığını kimsenin bilmemesi ve maskeyi yaparken kimsenin onu görmemesi gerekiyormuş.

Genç usta Heo derde gömülmüş köyünü kurtarmak için köyün uzak bir köşesini gözüne kestirerek kendine küçük bir kulübe inşa etti ve işini hatasız bir şekilde yapmaya koyuldu. Her şey planladığı gibi gidiyordu ancak bir gün Heo’ya aşık olan genç bir kız onu görmek için kulübesini ziyaret etti. O noktada genç usta öldü. Genç kız hemen sonrasında suçluluk ve acı içinde hayatına son verdi. Köylüler kızın ruhunu huzura erdirmek için kulübenin olduğu yere bir seonangdang (köyün tanrı/tanrıçası için bir tapınak) inşa ettiler ve her ay yılının ilk ayında onu onurlandırmak için bir ayin gerçekleştirdiler. Bunun Hahoe Byeolsingut’un kökeni olduğu söyleniyor.


Solda: Kraliçe II. Elizabeth 1999’da Hanhoe Köyünü ziyaret etmiş. Yaptığı gaksi maskeyi takarak bir oyunda yer alan Müdür Kim’le el sıkışmış. Sağda: Ziyaretçiler Hahoe Köyünün girişinde yer alan Hahoe Maskeleri Müzesinde sergilenen maskelere bakıyorlar.

Hahoe Byeolsingut tallori’de (maske performansı) gösterilen 10 maske vardır: gaksi (gelin), baekjeong (kasap), halmi (yaşlı kadın), imae (alimin hizmetlisi), choraengi (uçarı hizmetli), jung (keşiş), bune (evli genç kadın), yangban (asilzade), seonbi (alim) ve iki juji (aslan) maskesi. Her maske kendisini emsalsiz yapan bir hikayeye sahip ve her bir maskenin emsalsiz ve güzel olmasını sağlayan bir sanatçı var.

Usta Kim Dong-pyo yalnızca Kore’nin önde gelen Hahoe Maskesi ustası değil, aynı zamanda Hahoe Köyünün girişinde yer alan Hahoe Maskeleri Müzesinin de müdürüdür. 1952 yılında Gudam’da doğan maske ustası, Kim Dae-mok (büyük ahşap ustası Kim) unvanını kasabada kimsenin sahip olmadığı baltacılık ve oymacılık yeteneğiyle genç yaşta elde etti. Lise eğitimini Daegu’da tamamladıktan sonra gerçek anlamıyla marangozluk dünyasına girdiği Hanyang Ahşap Oyma Enstitüsüne katılmak için Seoul’e gitti.

Kim’in Hahoe maskeleriyle ilk deneyimi 1978 yılında Cheonho-dong’da küçük bir atölye açtığı zamandı. Bir gün bir müşteri üzerinde Haheo maskesi olan bir pul getirdi ve Kim’e puldaki ile aynı görünen bir maske yapıp yapamayacağını sordu. Usta Kim tereddüt etmeden evet dedi ve hemen işe koyuldu. Yakın zamanda bu işin söylenenden daha kolay olduğunu fark etti.

O zamandan beri Hahoe maskeleri yapıyor ve yaptıklarını mağazalara dağıtarak geçimini sağlamaya çalışıyordu ancak sadece bu işle geçinmenin zor olduğunu anladı. Cesareti kırılmak yerine Hahoe maskesi geleneğini sürdürmek üzere verdiği yemini tutmak için memleketine geri döndü. 1980 yılında yalnızca Hahoe maske sanatına odaklandı. Ancak çalışmaları daha detaylı ve karmaşık bir hale geldikçe borçları da arttı. Her bir detaya verdiği dikkat sanat çalışmalarını tamamlarken epey zamanını aldı.


Imae Maskesi (Alimin hizmetlisi)

Köyün o dönemki muhtarı onun için eskiden ipek böceği beslemek üzere kullanılmış küçük bir çiftlik evindeki bir atölyeyi kiraladı. Ve Kim’in hayatının şekil almaya başladığını gördüğü zaman gelmişti. 1988 Seoul Olimpiyatları sırasında yaptığı maskeler, özellikle yangban maskeleri aniden popüler oluverdi ve Kim tamamlaması 2 yılını alan pek çok sipariş aldı. Ancak kendisinin süregelen sorunu -her bir maskenin mükemmel olması için çok fazla zaman harcaması- yüzünden çalışmalarından bir servet kazanmasını bırakın yanından bile geçmiyordu. Tek bir maskeyi yapmak onun tüm gününü alıyordu.

Evlendikten sonra Kim evliliği için kar etmeye başlamanın bir yolunu bulmak zorundaydı. Bu yüzden maske kolyeleri düşündü. O zamanlar Hahoe Köyü’nde turistlerin alabileceği eşsiz bir hediyelik eşya yoktu. Kim’in fikri tam da buydu; dünyanın her yerinden bir sürü ziyaretçi onun güzel maske kolyesini almak için akın edecekti.

Hahoe Köyündeki eski atölyesinin bir köşesinde, yaptığı 9 Hahoe maskesini sergilediği küçük bir tahta var. İnsanların, maskelerini umduğundan daha çok beğendiğini görünce içinde yeni bir amaç yeşerdi: Hahoe Köyü’nde Hahoe Maskeleri Müzesi inşa etmek. Bu hayali daha sonra kolyeleri satarak kazandığı para sayesinde gerçek oldu.


Usta Kim Dong-pyo’nun yaptığı ve Hahoe Byeolsingut tallori (maske performansı) sırasında kullanılan maskeler

Müze 1995’te açıldığından bu yana Kim bulabileceği en eşsiz ve en güzel geleneksel maskeleri araştırmak üzere tüm dünyayı dolaştı. Bu yıl itibariyle 800 maske dahil 3000 maske ve oyuncak topladı. Bunlar arasında 1970 yılında kültürel miras olarak tanımlanan değerli Bangsangsi maskesi de bulunuyor. Bu maske onun favorilerinden biridir.

Kim, Hahoe maskelerinin onun hayatı olduğunu söylüyor. Onun maskeleri 1999 yılında Hahoe Köyü’nü ziyaret eden Kraliçe II Elizabeth ve ABD Başkanı George Bush gibi dünya liderlerine gönderilmiş. Hahoe maskeleri gerçekten Kore geleneğinin kalbi olarak görülse de bu geleneğin Kore topraklarında yaşamasını ve nefes almasını sağlayan Usta Kim’dir.

gu.mi.ho


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir